دلایل اصلی کم‌شدن باد لاستیک در سرما
معمولاً با ورود به فصل سرما و شش‌ماهه دوم سال، بیشتر رانندگان متوجه این موضوع می‌شوند که چراغ هشدار فشار باد روشن شده یا لاستیک‌ها نرم‌تر از همیشه به‌نظر می‌رسند. کم‌شدن باد لاستیک در سرما یک مشکل رایج است و در بیشتر موارد یک دلیل فیزیکی خیلی ساده دارد. البته کم‌باد شدن لاستیک خودرو در فصل سرما معمولا به نشتی ربطی ندارد و در نتیجه تغییر رفتار هوای داخل تایر با تغییر دماست؛ اما درعین‌حال هر افت فشاری را به‌حساب هوای سرد نگذارید.
در این مقاله از بلاگ تپسی توضیح می‌دهیم که چرا این اتفاق رخ می‌دهد، چه عواملی در آن دخیل هستند، فشار استاندارد چقدر است و چطور می‌توان از بروز مشکل جلوگیری کنید.
علت کم‌باد شدن لاستیک خودرو در فصل سرما
تصور کنید در یک روز سرد پاییزی یا زمستانی وقتی تا فرق سرتان را با کلاه و لباس‌های گرم پوشانده‌اید و تلاش می‌کنید به سرعت خود را به ماشین‌تان برسانید، ناگهان چشم‌تان به تایر ماشین می‌افتد که کم‌باد شده و توان حرکت ندارد؛ حتی تصورش هم وحشتناک است!
تأثیر کاهش دما بر فشار هوای داخل تایر
هوای داخل لاستیک مثل هر گاز دیگری با سرد شدن، انرژی مولکول‌هایش کم می‌شود و فشار کمتری به دیواره تایر وارد می‌کند. این همان علت کم شدن باد لاستیک در سرماست. به‌طور تقریبی به ازای هر ۵ تا ۶ درجه سانتیگراد کاهش دما، فشار در حدود یک پوند بر اینچ‌مربع (psi) افت می‌کند. این یعنی مقدار هوا کم نشده و فقط فشار آن پایین آمده است و همین موضوع در تاثیر سرما بر فشار باد تایر ، نقش زیادی دارد.
تفاوت فشار باد در هوای گرم و سرد
جدول زیر نمونه تقریبی برای لاستیکی را نشان می‌دهد که در دمای ۲۰ درجه روی ۳۵ psi (حدود ۲/۴ بار) تنظیم شده است.
| دمای هوا | فشار تقریبی (psi) | فشار تقریبی (بار) | افت نسبت به تنظیم اولیه |
| ۲۰ درجه | ۳۵ | ۲/۴۰ | بدون افت |
| ۱۰ درجه | ۳۳/۳ | ۲/۲۹ | حدود ۱/۷ psi |
| صفر درجه | ۳۱/۶ | ۲/۱۸ | حدود ۳/۵ psi |
| ۱۰- درجه | ۳۰ | ۲/۰۶ | حدود ۵ psi |
تمامی این اعداد تقریبی هستند و بسته به نوع تایر و شرایط محیطی کمی تغییر می‌کنند؛ اما در کل، روند را به‌خوبی نشان می‌دهند.
آیا کاهش باد در سرما طبیعی است؟
بله؛ افت جزئی و تدریجی باد لاستیک در هوای سرد کاملاً طبیعی است. اما اگر فشار در فاصله چند روز مرتب کم شود یا یکی از چرخ‌ها افت بیشتری نسبت به بقیه داشته باشد؛ مشکل از سرما نیست و باید دنبال نشتی بگردید.
نقش تغییرات ناگهانی دما در افت فشار
اختلاف دمای شب و روز یا انتقال خودرو از پارکینگ گرم به هوای آزاد، باعث نوسان فشار می‌شود. این نوسان‌ها در پاییز و زمستان بیشتر دیده شده و برهمین اساس بهتر است که فشار را در فواصل کوتاه‌تری کنترل کنید تا با مشکل کم‌شدن باد لاستیک در سرما مواجه نشوید.
چه عواملی به‌جز سرما باعث کم شدن باد لاستیک می‌شوند؟
چندین عامل دیگر هم وجود دارند که می‌توانند هوای لاستیک را خالی کرده و مانعی جدی برای افزایش عمر لاستیک خودرو شما باشند که تشخیص دادن آن‌ها از فاکتور افت طبیعی ناشی از دما، باید به‌صورت دقیق انجام شود.
پنچری و سوراخ‌های ریز
میخ، پیچ یا ذرات تیز ممکن است سوراخ‌های بسیار ریزی ایجاد کرده که هفته‌ها بدون هیچ سروصدایی هوای داخل تایر را خالی کنند. پس اگر یکی از لاستیک‌ها مرتبا نسبت به بقیه، باد کمتری دارد؛ بهتر است قبل از هر کاری به‌سراغ پنچرگیری بروید.
خرابی والف یا مغزی والف
مغزی والف شل، کثیف یا فرسوده می‌تواند باعث ایجاد نشتی شود. یعنی گاهی فقط با تعویض مغزی یا نصب درپوش سالم، مشکل برطرف می‌شود.
نشتی از رینگ
خوردگی یا ضربه به لبه رینگ باعث می‌شود تا تایر کاملا بر روی آن نشیند و هوا از محل اتصال خارج شود. البته این مشکل در رینگ‌های قدیمی بیشتر است.
فرسودگی یا آسیب‌دیدگی تایر
ترک‌های ریز بر روی دیواره و تایرهای کهنه، نفوذپذیری بیشتری ایجاد کرده و هوا را سریع‌تر خارج می‌کنند. فراموش نکنید که تعویض به‌موقع تایر فرسوده در افزایش دادن عمر لاستیک خودرو، ایمنی آن و کم‌شدن باد لاستیک در سرما نقش مهم و اساسی دارد.
ضربه به چرخ و رینگ
حتی اگر شما لاستیک زمستانی هم تهیه کنید، برخورد با دست‌انداز، چاله یا جدول به‌راحتی می‌تواند به رینگ و تایر شما آسیب برساند. اگر بعد از ضربه‌ای شدید فشار کم شد، حتما پیش از هر کاری چرخ را بررسی کنید.
فشار باد استاندارد لاستیک چقدر است؟
برای تنظیم درست باد، اول باید عدد درست را بدانید. فشار استاندارد لاستیک را سازنده خودرو تعیین می‌کند و برای هر مدل هم متفاوت است.
محل درج فشار باد استاندارد خودرو
فشار توصیه شده معمولا روی برچسبی در لبه درب راننده، داخل درب باک یا در دفترچه راهنما درج شده است. عدد روی خود تایر، حداکثر فشار مجاز است و فشار توصیه شده را نشان نمی‌دهد. برای بیشتر سواری‌ها باد مناسب لاستیک در زمستان همان عدد برچسب و معمولاً بین (۳۰ تا ۳۶ psi تا ۵.۲ بار) است.
تفاوت فشار باد جلو و عقب
در بعضی خودروها فشار چرخ‌های جلو و عقب اصلاً یکسان نیست؛ چون موتور و گیربکس وزن بیشتری بر روی محور جلو ایجاد می‌کنند. پس بهتر است که همیشه به برچسب خودروی خودتان مراجعه کنید.
تفاوت فشار باد در حالت بار کامل
وقتی قرار است خودرو با سرنشین و بار زیاد حرکت کند؛ سازنده معمولا فشار بیشتری برای چرخ‌ها خصوصا چرخ‌های عقب درنظر می‌گیرد. پس قبل از هر سفر طولانی تمام موارد لازم مثل رعایت نکات مهم قبل از سفر پاییزی و کنترل فشار تایرها را فراموش نکنید.
چرا نباید فشار باد را براساس ظاهر لاستیک تنظیم کرد؟
لاستیک‌های رادیال مدرن حتی با ۵ تا ۸ psi کم‌بادی هم، ظاهری تقریباً عادی دارند. به همین دلیل نمی‌توان با نگاه یا فشار دادن با دست، کم‌فشاری یا میزان فشار باید تایر را تشخیص داد. در این مرحله شما فقط به فشارسنج دقیق احتیاج دارید تا از جواب نهایی مطمئن شوید.
چگونه باد لاستیک را در فصل سرما بررسی کنیم؟
بررسی درست فشار باد، به چند نکته ساده بستگی دارد؛ زمان اندازه‌گیری، ابزار مناسب و منظم بودن کنترل. رعایت این نکات به شما اطمینان می‌دهد که عدد نشان داده شده کاملاً واقعی است.
بررسی باد در حالت سرد بودن تایر
بهترین زمان برای بررسی باد، صبح‌ها قبل از حرکت یا دست‌کم ۳ ساعت بعد از توقف خودرو است. چون رانندگی تایر را گرم و فشار را بالاتر نشان می‌دهد و عدد به‌دست آمده در این شرایط اصلا دقیق نیست.
استفاده از فشارسنج دقیق
فشارسنج‌های دیجیتال معمولا دقیق‌تر از نمونه‌های ارزان عقربه‌ای هستند. پس بهتر است فشارسنج شخصی داشته باشید و فقط به دستگاه‌های موجود در تعمیرگاه‌ها اتکا نکنید.
بررسی منظم فشار باد
قبل از موتور سواری در زمستان یا استفاده از خودرو در ۶ ماهه دوم سال و برای جلوگیری از کم‌شدن باد لاستیک در سرما ، حداقل هر ۲ هفته یکبار و حتما بعد از افت محسوس دما، فشار را کنترل کنید. این‌کار باید همیشه بخشی از روتین شما باشد.
توجه به چراغ هشدار TPMS
سیستم TPMS زمانی هشدار می‌دهد که فشار در حدود ۲۵درصد کمتر از حد استاندارد باشد؛ یعنی تایر مدت‌هاست کم‌بادی را تحمل می‌کند. اگر در صبح روزهای سرد، چراغ روشن شده و بعد از طی‌کردن چند کیلومتر خاموش شود؛ یعنی فشار لاستیک خودرو در هوای سرد روی لبه مرز قرار گرفته و حتما باید آن را تنظیم کنید.
بررسی هر چهار لاستیک و لاستیک زاپاس
حتما هر ۴ لاستیک را کنترل کنید و ضمنا لاستیک زاپاس را هم فراموش نکنید. در زمان چک کردن باد لاستیک‌ها هم از تعمیرکار بپرسید که اگر لاستیک ماشین ترکید چکار کنیم تا با اتفاق پیش‌بینی نشده‌ای روبه‌رو نشوید.
رانندگی با لاستیک کم‌باد چه خطراتی دارد؟
ادامه رانندگی با لاستیک کم‌باد، فقط یک بی‌دقتی کوچک نیست و می‌تواند هم روی ایمنی و هم روی هزینه‌ها، تاثیر بگذارد.
افزایش مصرف سوخت
لاستیک کم‌باد سطح تماس بیشتری با جاده دارد و مقاومت چرخ در برابر حرکت را بالا میبرد. پس موتور هم باید برای حرکت زحمت بیشتری می‌کشد و این نشان‌دهنده تاثیر باد تایر بر مصرف سوخت خودرو است.
افزایش استهلاک تایر
کم‌بادی باعث ساییدگی بیشتر لبه‌های تایر شده و عمر آن را کوتاه می‌کند. گرمشدن بیش از حد دیواره‌ها هم به ساختار داخلی تایر آسیب می‌زند.
کاهش پایداری خودرو
خودرو با لاستیک نرم در پیچ‌ها، واکنش کندتری داشته و از دقت فرمان هم کاسته می‌شود که در سرعت بالا یا مانورهای ناگهانی، این موضوع خطرناک است.
افزایش احتمال آسیب به دیواره لاستیک
دیواره لاستیک کم‌باد زیر وزن خودرو بیش از حد خم می‌شود و با ادامه رانندگی و ایجاد گرمای زیاد و ترک‌های داخلی خطر ترکیدن افزایش می‌یابد.
کاهش کنترل خودرو در باران
در جاده‌های خیس، تایر کم‌باد توانایی کمتری برای هدایت آب داشته و فاصله ترمزها بیشتر می‌شود که این اتفاق یک خطر جدی است.
سرما را دست‌کم نگیرید!
کم‌شدن باد لاستیک در سرما یکی از مهمترین فاکتورها در تصادفات شهری و جاده‌ای به‌حساب می‌آید. شاید در نگاه اول یک امر ساده باشد که چندان هم وقت شما را نمی‌گیرد اما در عمل، اگر به آن توجه نکنید؛ می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به‌بار آورد. پس حتما ماهانه یا هر ۲ ماه یکبار، حتما باد لاستیک‌ها را چک کنید و آن را یکی از روتین‌های همیشگی خودروتان بدانید تا هیچ‌وقت پشیمان نشوید.
سوالات متداول
چرا باد لاستیک خودرو در سرما کم می‌شود؟
با کاهش دما، مولکول‌های هوای داخل تایر انرژی کمتری دارند و فشار کمتری به دیواره‌ها وارد می‌کنند. در نتیجه فشار پایین می‌آید؛ حتی اگر نشتی وجود نداشته باشد.
آیا کم‌شدن باد لاستیک در زمستان طبیعی است؟
بله؛ افت جزئی و تدریجی طبیعی است. اما اگر فشار یک چرخ مرتب و بیشتر از بقیه کم شود احتمال پنچری، نشتی والف یا مشکل رینگ وجود دار
