گردگیر پلوس چیست؟ کاربرد، انواع و نشانههای خرابی
گردگیر پلوس در اصل قطعهای لاستیکی و انعطافپذیر است که از مفصل پلوس در برابر گردوغبار، آب و آلودگی محافظت کرده و با حفظ گریس در فضای داخلی، امکان حرکت نرم و بدون اصطکاک را فراهم میکند. از آنجا که پلوس وظیفه انتقال نیروی موتور از گیربکس به چرخها را برعهده دارد، سلامت این گردگیر مستقیماً با عملکرد صحیح سیستم انتقال قدرت در ارتباط است. کوچکترین پارگی در گردگیر میتواند باعث خروج گریس، ورود آلودگی و در نهایت خرابی کامل پلوس شود، خرابی که هزینهای چند برابری نسبت به تعویض ساده و کمهزینه یک گردگیر دارد. در این مقاله از تپسی درباره اقدامات پیشگیرانه که باعث حفظ ایمنی و کاهش هزینههای سنگین تعمیرات این قطعه میشود، بیشتر صحبت میکنیم.
گردگیر پلوس چیست و کجا قرار دارد؟
گردگیر پلوس یک پوشش لاستیکی، انعطافپذیر و آکاردئونی شکل است که در اصل محافظ مفصلهای پلوس بوده و عملکرد محافظتی دارد.
از نظر فنی این قطعه برای آببندی و جلوگیری از نفوذ گردوغبار، آب و ذرات معلق به داخل مفصل طراحی شده و همزمان از خروج گریس مخصوص داخل مفصل هم جلوگیری میکند.
این گریس را برای کاهش اصطکاک و تضمین حرکت نرم قطعات داخلی استفاده میکنند.
گردگیر در دو سر پلوس نصب میشود:
- یک سر در نزدیکی گیربکس
- سر دیگر در محل اتصال پلوس به چرخ
در هر دو نقطه هم گردگیر مستقیماً روی مفصل CV (Constant Velocity Joint) یا همان سرپلوس قرار میگیرد.
مفصل CV وظیفه دارد تا نیروی چرخشی را با زاویههای متغیر مثلا در زمان پیچیدن فرمان و حرکت سیستم تعلیق، بدون افت سرعت و لرزش به چرخ منتقل کند.
بنابراین سلامت گردگیر مستقیماً با عملکرد مفصل CV خودرو در ارتباط است و هرگونه پارگی در این قطعه میتواند باعث خروج گریس و ورود آلودگی شود. این اتفاق هم در نهایت به ساییدگی، ایجاد صدا و خرابی مفصل و کل مجموعه پلوس منجر میشود.
کاربرد گردگیر پلوس چیست؟
گردگیر پلوس قطعهای محافظتی است که از ورود گرد و غبار، آب و آلودگی به مفصل پلوس جلوگیری میکند و گریس داخل مفصل را نگه میدارد.
بیشتر بخوانید: علائم خرابی دیفرانسیل خودرو
این گریس برای روانکاری و حرکت نرم مفصل ضروری است و نبود آن باعث تسریع خرابی میشود.
| قطعه | کاربرد | مزایا / اثرات | نشانه خرابی |
| گردگیر پلوس | جلوگیری از ورود گرد و غبار، آب و آلودگی به داخل مفصل جلوگیری از خروج گریس مفصل | حفظ عملکرد صحیح مفصل پلوس کاهش اصطکاک و ساییدگی افزایش طول عمر مفصل کاهش هزینه تعمیر حفظ حرکت نرم و بدون لرزش خودرو | صدای «تق تق» هنگام پیچیدن خودرو (به دلیل پارگی گردگیر و از بین رفتن گریس) |
انواع گردگیر پلوس
حالا که متوجه شدید گردگیر پلوس چیست ، بدنیست که با انواع آن را هم آشنا شوید. گردگیر پلوس معمولاً در 3 نوع اصلی لاستیکی، سیلیکونی و ترموپلاستیکی تولید میشود.
حتماً عزیزم، طبق دستهبندی و بدون حذف چیزی، این موارد را در یک جدول مرتب کردم:
| نوع گردگیر | ویژگیها و جنس | مزایا / نکات مهم | معایب / محدودیتها |
| لاستیکی | ساخته شده از لاستیک مقاوم در برابر فشار و کشش | قیمت اقتصادیتر | در برابر گرمای زیاد و گذر زمان ممکن است خشک و ترکخورده شود |
| سیلیکونی | مواد انعطافپذیر و مقاومتر در برابر حرارت، سرما و تغییرات محیطی | دیرتر دچار ترکخوردگی شده و طول عمر بیشتری دارند | قیمت بالاتر نسبت به نوع لاستیکی |
| ترموپلاستیکی | ساخته شده از پلیمرهای مهندسیشده | مقاومت بالا در برابر سایش، پارگی و مواد شیمیایی؛ عملکرد پایدار در تغییرات دمایی؛ شکلپذیری دقیق؛ مناسب خودروهای جدید و طراحیهای مدرن سیستم انتقال قدرت |
انتخاب بین این 3 نوع متریال هم به شرایط آبوهوایی، کیفیت موردنظر و بودجه شما بستگی دارد.
1.گردگیر لاستیکی
گردگیر پلوس لاستیکی پوشش محافظی است که از لاستیک انعطافپذیر و مقاوم ساخته میشود و وظیفهاش جلوگیری از ورود گرد و غبار، آب و آلودگی به داخل مفصل CV (سرپلوس) است.
طراحی انعطافپذیر این گردگیر باعث شده تا در حین حرکتِ مفصل و تغییر زاویهها، بدون ترک یا پارگی، آببندی حفظ شده و گریس داخل مفصل نگهداشته شود. اینکار کمک میکند مفصل روان مانده و دچار فرسودگی زودرس هم نشود.
رایجترین نوع گردگیر لاستیکی در خودروها، مدل آکاردئونی است که با ساختار چیندارش امکان تغییر طول و انعطاف در حین حرکت مفصل را فراهم میکند.
بیشتر بخوانید: علائم خرابی بلبرینگ خودرو
این مدل بهواسطه طراحی ساده و انعطافپذیرش، روی مفصلهای داخلی و بیرونی پلوس نصب و با بست فلزی یا گیره محکم میشود تا مهر و موم مناسبی ایجاد کند.
مزایای گردگیر لاستیکی
از مزایای این نوع گردگیر میتوان به محافظت مؤثر در برابر گردوغبار، آب و آلودگی اشاره کرد که باعث کاهش سایش مفصل میشود.
همینطور حفظ گریس داخل مفصل، جلوگیری از نشت گریس (که برای روانکاری و عملکرد صحیح ضروری است) و انعطافپذیری بالا (در برابر حرکات مفصل و تغییر زاویهها بدون ترکخوردگی یا بروز پارگی گردگیر پلوس لاستیکی) هم، از دیگر مزایای این قطعه هستند.
معایب گردگیر لاستیکی
از معایب این نوع گردگیر هم میتوان به خشک یا شکننده بودن و نیاز به تعویض در برابر حرارت بسیار بالا یا نور مستقیم خورشید طولانیدر طولانی مدت است.
ضمن اینکه عمر مفصل و گردگیر به کیفیت مواد اولیه بستگی دارد، مثلا نمونههای ارزانتر ممکن است زودتر دچار ترک یا پارگی شوند و نیاز به مراقبت و بررسی دورهای داشته باشند.
2.گردگیر سیلیکونی
گردگیر پلوس سیلیکونی هم یک نوع پوشش محافظتی پیشرفته دیگر است که از الاستومرهای پایه سیلیکون ساخته شده و برای آببندی کامل مفصل CV (سرپلوس) استفاده میشود.
این نوع گردگیر علاوهبر جلوگیری کردن از ورود گردوغبار و آب، مقاومت حرارتی بسیار بالاتری هم نسبت به نمونههای لاستیکی دارد و در برابر تغییرات شدید دما، از سرمای زیاد تا حرارت بالای اطراف موتور و ترمز، خاصیت انعطافپذیری خود را حفظ میکند.
همین ویژگی باعث شده تا گریس داخل مفصل پایدارتر مانده و فرآیند روانکاری با کیفیت بهتری انجام شود.
بیشتر بخوانید: تفاوت خودرو دیفرانسیل عقب و دیفرانسیل جلو
رایجترین نوع آنهم شکل آکاردئونی است، اما با دیوارهای نرمتر و کشسانتر نسبت به نوع لاستیکی.
این مدل معمولاً در خودروهایی که تحت فشار حرارتی بالا یا شرایط آبوهوایی سخت کار میکنند، توصیه میشود که با بستهای فلزی مخصوص روی دو سر پلوس نصب میشود.
مزایای گردگیر سیلیکونی
گردگیر سیلیکونی مقاومت حرارتی بالاتر و عمر بیشتری دارد. این محصول در برابر ترکخوردگی ناشی از گرما، سرما و گذر زمان آسیبپذیری کمتری داشته و بهراحتی انعطافپذیری خود را در مدت طولانی حفظ کند.
در نتیجه عمر مفصل پلوس هم افزایش پیدا کرده و احتمال ایجاد صدای تقتق در پیچها کم میشود.
معایب گردگیر سیلیکونی
مهمترین نقطه ضعف این نوع گردگیر هم، قیمت بالاتر آن نسبت به مدلهای لاستیکی است.
همچنین در برخی خودروهای اقتصادی، بهدلیل تفاوت در استاندارد طراحی کارخانه، استفاده از نمونههای بیکیفیت سیلیکونی میتواند به اندازه نوع مرغوب لاستیکی کارایی نداشته باشد؛ بنابراین کیفیت برند در این نوع گردگیر اهمیت زیادی دارد.
3.گردگیر ترموپلاستیکی (TPE)
گردگیر پلوس ترموپلاستیکی هم همان پوشش محافظ است اما از نوع پیشرفته که از پلیمرهای مهندسی شده مانند TPE یا TPU ساخته میشود و برای آببندی کامل مفصل CV خودرو (سرپلوس) بهکار میرود.
این گردگیر علاوهبر جلوگیری از ورود گردوغبار و آب، مقاومت بالایی در برابر سایش، مواد شیمیایی و تغییرات دمایی دارد که در دماهای بالا یا پایین شدید، انعطاف و شکل خود را حفظ میکند.
این ویژگی باعث میشود که گریس داخل مفصل پایدارتر مانده و فرآیند روانکاری با کیفیت و طول عمر بیشتری صورت گیرد.
بیشتر بخوانید: علائم خرابی اکسل خودرو
رایجترین نوع گردگیر ترموپلاستیکی هم همان شکل آکاردئونی است، اما دیواره آن نسبت به گردگیرهای سیلیکونی سفتتر و محکمتر طراحی میشود تا شکل خود را در برابر فشار مکانیکی و تغییرات دما حفظ کند.
این مدل را هم معمولاً با بستهای فلزی مخصوص روی دو سر پلوس نصب میکنند و در خودروهای مدرن و سیستمهای انتقال قدرت تحت شرایط سخت، عملکرد قابلاعتمادی از خود نشان میدهد.
مزایای گردگیر ترموپلاستیکی (TPE)
از مزایای آن میتوان به دوام و عمر طولانیتر بیشتر، انعطافپذری و پایداری در شرایط محیطی سخت و کاربردش در خودروهای جدید اشاره کرد.
در اصل طراحی و مواد در این نوع گردگیر بهگونهای است که در خودروهای مدرن و سیستمهای انتقال قدرت پیشرفته، دوام و عملکرد بهینهای از خود نشان میدهد.
معایب گردگیر ترموپلاستیکی (TPE)
معایب آن هم شامل بالاتر بودن قیمت گردگیر پلوس نسبت به گردگیرهای لاستیکی، مراحل نصب کمی پیچیدهتر و اهمیت بالاتر در کیفیت برند است.
واقعیت این است که نمونههای بیکیفیت ممکن است نتوانند عملکرد کامل مفصل CV خودرو را تضمین کنند.
نشانههای خرابی گردگیر پلوس
فهمیدیم که گردگیر پلوس چیست و با انواع آن آشنا شدیم، حالا نوبت آن است که نشانههای خرابیاش را هم یاد بگیریم. خرابی این قطعه نشانههای کاملا مشخص و واضحی دارد که در ادامه بیشتر به آنها میپردازیم.
مشاهده پارگی یا ترک روی گردگیر
هرگونه پارگی، ترک خوردن یا بریدگی بر روی سطح گردگیر، نشاندهنده آسیب به پوشش محافظ بوده و احتمال ورود گرد و آب به داخل مفصل CV را تشدید میکند.
| نشانه خرابی گردگیر پلوس | توضیح |
| پاشیده شدن گریس اطراف چرخ | نشت یا پاشیده شدن گریس روی چرخ یا اطراف پلوس، علامت خروج گریس از مفصل بوده و معمولاً ناشی از خرابی گردگیر است. |
| صدای تقتق هنگام پیچیدن | وقتی گردگیر شما آسیب ببیند و گریس کافی داخل مفصل وجود نداشته باشد، مفصل CV دچار سایش شده و صدای تقتق یا کلیک در هنگام پیچیدن فرمان ایجاد میشود. |
| لرزش خودرو در حرکت | خرابی گردگیر و کاهش گریس باعث عدم تعادل و ساییدگی مفصل میشود و این مشکل معمولاً با لرزش یا تکان غیرعادی خودرو هنگام حرکت خود را نشان میدهد. |
اگر گردگیر پلوس پاره شود چه اتفاقی میافتد؟
با پاره شدن گردگیر پلوس، اولین اتفاق خروج گریس از داخل مفصل CV است که در نتیجه آن، روانکاری قطعات داخلی کاهش و اصطکاک افزایش مییابد.
بیشتر بخوانید: هزینه تعمیر جلوبندی خودرو
همزمان، گردوغبار، آب و آلودگی به داخل مفصل نفوذ کرده و باعث ایجاد سایش و خوردگی سریع قطعات میشوند. ادامه این وضعیت به مرور زمان منجر به خرابی کامل سرپلوس خواهد شد که معمولاً با صدای تقتق در پیچها و لرزش خودرو خود را نشان میدهد.
در این مرحله دیگر تعویض ساده گردگیر کافی نیست و نیاز به تعمیر یا تعویض کامل پلوس است که طبیعتاً هزینه تعمیر را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
هزینه تعویض گردگیر پلوس
هزینه تعویض گردگیر پلوس به چند فاکتور بستگی دارد که شامل:
- نوع خودرو
- قیمت قطعه
- و اجرت مکانیک
هستند. در خودروهای داخلی معمولاً قیمت گردگیر و دستمزد تعویض، پایینتر هستند؛ چون قطعات در دسترستر و ساختار فنی سادهتر تعبیه شده است.
اما در خودروهای خارجی یا وارداتی، هم قیمت قطعه بالاتر است و هم به دلیل پیچیدگی بیشتر سیستم انتقال قدرت، اجرت مکانیک افزایش پیدا میکند.
بخش قابلتوجهی از مبلغ نهایی هم مربوط به دستمزد است، چون برای تعویض گردگیر باید پلوس باز و دوباره نصب شود.
با این حال هزینه تعویض یک گردگیر سالم و بهموقع، در مقایسه با تعویض کامل پلوس بسیار کمتر برآورد میشود. آنهم به این علت که در صورت بیتوجهی و خرابی مفصل، نیاز به تعویض کل مجموعه پلوس داریم که هزینه آن چندین برابر بیشتر از یک تعویض ساده گردگیر خواهد بود.
آیا میتوان با گردگیر پاره رانندگی کرد؟
رانندگی با گردگیر پلوس پاره در کوتاهمدت شاید مشکل جدی ایجاد نکند، اما ریسک بالایی دارد. با پارگی گردگیر، گریس خارج و آب و آلودگی وارد مفصل CV میشود و سایش سریع آغاز میشود، حتی اگر هنوز صدا یا لرزش حس نشود.
تعویض گردگیر باید فورا انجام شود، یعنی وقتی پارگی قابل مشاهده است، یا گریس اطراف چرخ پاشیده شده یا صدای تقتق هنگام پیچیدن شنیده میشود.
در این مرحله مفصل ممکن است هنوز سالم باشد، اما تعلل باعث خرابی کامل سرپلوس و افزایش هزینه تعمیر میشود.
جمع بندی
در این مطلب از بلاگ تپسی با گردگیر پلوس، کاربردهایش و روش رفع مشکلات آن آشنا شدیم. بد نیست بدانید سرپلوس چیست؛ مفصل انتهایی پلوس است که نیروی موتور را به چرخها منتقل میکند و همزمان با چرخش فرمان و حرکت سیستم تعلیق، بدون لرزش یا قطع نیرو کار میکند.
یادتان باشد، اگر به صدای خودرو حساس هستید، میتوانید قبل از ایجاد هزینههای سنگین، مشکل را شناسایی و برطرف کنید.
سوالات متداول
1. گردگیر پلوس چه نقشی در خودرو دارد؟ از مفصل پلوس در برابر ورود آب و گردوغبار محافظت کرده و گریس داخل آن را هم حفظ میکند.
2. نشانههای خرابی گردگیر پلوس چیست؟ پارگی روی قطعه، پاشیده شدن گریس در اطراف چرخ یا صدای تقتق هنگام پیچیدن.
3. چرا تعویض بهموقع گردگیر پلوس اهمیت دارد؟ چون با هزینهای کم، از خرابی کامل پلوس و پرداخت هزینههای سنگین جلوگیری میکنید.
